Osoby z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mają dodatkowe uprawnienia w zakresie zwolnienia od pracy z zachowaniem wynagrodzenia.


Zwolnienie od pracy na czas turnusu rehabilitacyjnego

Co mówi prawo?

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku.

(art. 20 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych)

Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym.

Co to oznacza?

W przeciwieństwie do urlopu dodatkowego, zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym wymaga przedstawienia pracodawcy skierowania od lekarza prowadzącego. Na skierowaniu będziesz miał określony rodzaj zabiegów oraz długość trwania turnusu.

Pamiętaj, że pracodawca może Cię zwolnić tylko i wyłącznie na udział w turnusie. W tym celu ma prawo zażądać od Ciebie przedstawienia dokumentu potwierdzającego Twój udział. Zwykle jest to oświadczenie organizatora lub faktura.

Jeśli otrzymasz skierowanie na pobyt w sanatorium, nie możesz skorzystać ze zwolnienia od pracy na podstawie tego artykułu ustawy. Podobnie jak osoby pełnosprawne – na pobyt w sanatorium poświęcasz urlop wypoczynkowy. Natomiast w przypadku turnusu rehabilitacyjnego pracodawca nie może Cię zmusić, żebyś wykorzystał na ten cel urlop wypoczynkowy czy urlop dodatkowy.

Turnusy rehabilitacyjne zwykle trwają 14 dni. Są też takie, które trwają 21 dni. O tak długiej nieobecności powiadom pracodawcę na tyle wcześniej, by mógł przeorganizować pracę w firmie. Ten obowiązek nakłada na Ciebie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Żadne przepisy nie ustalają, w jakich terminach pracodawca powinien udzielić Ci zwolnienia od pracy. Nie zdziw się więc, że możesz nie otrzymać zgody na wyjazd na przykład w okresach szczególnego natężenia obowiązków albo w wakacje, kiedy wielu innych pracowników jest na planowanych urlopach. Ty masz prawo wyjechać na turnus rehabilitacyjny, ale obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie normalnego toku działania firmy i zabezpieczenie przychodów. Inaczej może nie mieć z czego wypłacić pensji pracownikom – również Tobie. Warto więc w tej kwestii pójść na kompromis i wybrać takie rozwiązania, które będą korzystne dla obydwu stron. 

Wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy obliczane jest tak, jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.

Zwolnienie od pracy na badania

Co mówi prawo?

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

(art. 20 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych)

Co to oznacza w praktyce?

Ustawodawca nie precyzuje, ile razy i na jak długo możesz zwalniać się z pracy w celu badań, zabiegów czy zakupu lub naprawy sprzętu ortopedycznego. Nie określa również, w jaki sposób należy dokumentować powody nieobecności.  

Wskazuje jednak na ważną rzecz – czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy. Jeśli więc pracujesz od 8.00 do 15.00, a Twój lekarz lub rehabilitant przyjmują pacjentów do godziny 18.00, to nie masz podstaw, by skorzystać ze zwolnienia. W praktyce więc konieczność zwalniania się z pracy nie będzie tak częsta, jakby mogło się to wydawać.

Mimo że przepisy nie zawierają żadnych konkretnych wskazówek, przyjmuje się, że pracodawca ma prawo żądać od Ciebie udokumentowania przyczyn nieobecności. Zasady, na jakich będzie się to odbywać, określa pracodawca.  

Godzin, w których zwolniłeś się z pracy, nie musisz odpracowywać. Wynagrodzenie za ten czas zostanie obliczone jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.